reklam
reklam
SON DAKİKA

Köroğlu Gazetesi | Bolu

KARBOĞAZI BASKINI (28 MAYIS 1920)

KARBOĞAZI BASKINI (28 MAYIS 1920)
22 Mayıs 2022 - 12:20

Türk Tarihinin önemli zaferlerinden biri Karboğazı Baskını, Gülek Boğazı Baskını veya Karboğazı Savaşı olarak bilinen ve 44 Türk Kuvayı Milliyecinin, 700 Fransız askerini etkisiz hale getirdikleri savaştır. Türk Tarihinde önemli bir yeri olan bu savaş, aslında onlarca ufak tefek başarılı muharebelerin yaşandığı Kurtuluş Savaşının bir parçasıdır.

Karboğazı, diğer adıyla Gülek Geçidi, iki yanında dik yamaçların bulunduğu bir geçittir. Stratejik açıdan az sayıda askerle savunma yapılabilecek bir konumda bulunan Gülek Geçidi, yıllarca Adana Bölgesi’ne ulaşımda Toros Dağları’nın geçilmesi için kullanılmıştır.

Mondros Mütarekesi’nin ardından barış şartlarına uymayarak Çukurova’yı istila eden Fransızlar, Toros Dağları’nı da kontrol altına almak ve bu sayede Anadolu’dan olası bir saldırının önünü kesmek istemişlerdir.

Fransızlardan güç alan Ermeniler, yöredeki Türk halkına zulme başlamışlardı. Halk, Toroslara çekilmeye başladı ve Fransızlar, Pozantı‘ya kadar ilerlediler. Fransızlar ile Kuvayı Milliye birliği arasında şiddetli çarpışmalar başladı.

Pozantı’da mahsur kalan Fransız kuvvetleri, Pozantı’da Kuvayı Milliye milisleri tarafında her gün taciz edilmekteydiler. Bu nedenle Pozantı’da tutunamayacaklarını anlayan Fransızlar bir yarma hareketiyle Pozantı’daki ablukan kurtulup Namrun ve Gözne yaylalarını geçerek Mersin’e gitmek istiyorlardı. Bu planı 25 Mayıs 1920 tarihinde uygulamaya koyan, nişan sahibi tabur komutanı Binbaşı Mesnil, ordusuyla yola koyulmuş, yolda tesadüf ettiği Kumcu Veli’yi ve Gülek’li Hatice’yi yanına rehber olarak almıştır. Tekir’e gelen Fransızlar, şoseden ayrılmışlar, Kumcu Veli’nin ısrarıyla Elmalı boğazına doğru, patika yolu takip etmişlerdir. Bu yol, Kumcu Veli ve Gülek’li Hatice sayesinde Fransızların ölüm yolu olacaktır. Gülek’e haberi götüren Gülek’li Hatice’dir. Karboğazı’na giren Fransızlar artık ölüm boğazına girmişlerdir. Boğaz, dik yamaçlı, dar bir deredir.

Tarih 27 Mayıs 1920’yi gösterdiğinde gece yarısı baskın yapılması kararlaştırıldı. 44 kişilik Kuvayı Milliye birliği 3 kola ayrıldı. 17 kişilik birlik, Pozantı yolu üzerinden harekete geçecek, 17 kişilik birlik ise Tekir Köyü’nü takip eden yoldan geleceklerdi. Geriye kalan 10 kişilik bir grup ise sadece gözetleme faaliyeti yapacak, hem Gülek’in güneyini takip eden Adana yolundan Fransızlara destek gelmediğinden emin olacak hem de kaçan Fransız askeri olup olmadığını tespit edecekti. Ayrıca 10 kişilik grubun dağlarda dağınık halde bulunmaları sebebiyle, boğazdan değil de dağlara doğru kaçacak Fransızlar olursa onları imha edeceklerdi. 27 Mayıs’ı 28 Mayıs’a bağlayan gece saldırıya geçildi. Açılan ateş sonunda düşman, canının derdine düşmüş, cephanelerini ve katırlarını bırakarak Teke yaylasına ve Yılan ovasına doğru kaçmaya başlamışlardı. Yaklaşık 150 kişilik bir Fransız birliği, karargâhın bulunduğu yerde öldürüldü. Canlı kalan Fransızlar, ertesi gün Karaisalı’dan gelen ve Kara Afet lakaplı Üsteğmen Hasan Akıncı’ya teslim oldular.

Kuvayı Milliye milisleri hiç kayıp vermeden 700 kişilik bir Fransız birliğini etkisiz hale getirmiş, yaklaşık 1000 adet tüfek ve bir miktar mermi ele geçirilerek bölgedeki Kuvayı Milliye faaliyetlerinin kuvvetlenmesine katkıda bulunmuştur. Bunun dışında 2 top, 8 makineli tüfek, 90 katır ve 13 adet de kadana adı verilen sarp coğrafi şartlarda rahatlıkla kabiliyet yeteneği olan çok kuvvetli cins atlardan ele geçirilmiştir.

Mustafa Kemal, “Devamlı başarılarınızı tebrik eder, size ve kahraman Kuvayı Milliyemize selam ve teşekkür ederim.” diye bir telgraf çekerek Kuvvacıları tebrik etmiştir. Pozantı’da 5 Ağustos’ta yapılan kongreye, Mustafa Kemal Paşa ve Fevzi Paşa‘da katılmış ve bu durum Kuvayı Milliye mensuplarına büyük moral olmuştur.

Karboğazı savaşı, Çukurova’nın kurtuluşunda bir dönüm noktasıdır. Karboğazı savaşı dünya savaş tarihinde eşine rastlanmayan bir kahramanlık destanıdır. Bu zafer, daha sonra Fransızlarla yapılacak olan Ankara Antlaşmasının temelini oluşturmuştur.

24 MAYIS

1920- Mustafa Kemal’in idam kararını padişah onayladı.
1921- İngiliz casusu Mustafa Sagir’ Ankara’da idam edildi.
1924- Yabancı şirketlerce işletilen Anadolu Demiryolları şirketinin millileştirilmesi için, Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdiriye-i Umumiyesi kuruldu.
2013- Alkol ile ilgili düzenlemeleri de içeren Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Gece saat 22.00’den sonra alkol satışı yasaklandı.

25 MAYIS

1919- Yunanlılar Manisa’yı işgal etti.
1935- Birinci Türk Basın Kongresi toplandı.
1944- Nuri Demirağ’ın fabrikasında yapılan ilk Türk yolcu uçağı, İstanbul’dan Ankara’ya uçtu.
1954- Türkiye, Osmanlı borçlarının son taksitini ödedi.
1993- Bingöl’de yol kesen teröristler, terhis edilen silahsız ve korumasız 33 eri şehit etti.
2005- Azeri petrolünü Türkiye üzerinden dünya pazarına ulaştırması amaçlanan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru
hattına ilk petrol, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili ve Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in katıldığı törenle verildi.
2006- Cumhuriyetin ilk öğretmenlerinden olan Melahat Aksoy, İzmir’de vefat etti.

26 MAYIS

1919- Yunanlılar Aydın’ı işgal etti.
1919- Edirne’de Selimiye Camii’nin avlusunda toplanan binlerce kişi İzmir’in işgalini protesto etti.
1992- Hakkâri’nin Çukurca ilçesi Üzümlü köyü yakınlarındaki Jandarma Karakolu, bir grup teröristin saldırısına uğradı. Çatışmada 40 terörist öldürüldü.
1999- Danıştay 8. Dairesi, başı açık görev yapmayı kabul etmeyen türbanlı memurların,”uyarı cezası” bileverilmeden işten çıkarılmasına karar verdi.
2003- Ukrayna Havayollarına ait uçak, Trabzon’un Maçka ilçesi yakınlarında düştü. İspanyol Barış Gücü askerlerini taşıyan uçakta 62 asker ile 13 kişilik mürettebat öldü.
2018- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ”yastık altındaki dolarlarınızı bozdurun” dedi.

27 MAYIS

1920- Bolu, isyancıların elinden alındı.
1928- Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü kuruldu.
1935- Ulusal bayram ve genel tatiller hakkında Kanun TBMM’de kabul edildi.
1960- Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. Orgeneral Cemal Gürsel, Silahlı Kuvvetler adına ülke yönetimini üstlenen Milli Birlik Komitesinin (MBK) başına getirildi.
1962- Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi açıldı.
1986- Tütün tekelini kaldıran yasa onaylandı.
1992- Iğdır ve Ardahan il oldu.
2007- DYP’nin olağanüstü kongresinde partinin adı Demokrat Parti (DP) olarak değiştirildi.
2013- Gezi Parkı olayları başladı.

28 MAYIS

1920- Fransızlar, Osmaniye’yi işgal etti.
1920- Taşnak Ermeni Hükümeti, Türkiye’nin doğu illerini ilhak edeceğine dair bildiri yayınladı.
1920- Kuvayı Milliye Milisleri, Karboğazı’nda 700 kişilik Fransız birliğini etkisiz hale getirdi.
1953- Kore’de 28–29 Mayıs savaşlarında Türk Tugayı 155 şehit verdi.
1960- Cemal Gürsel ”Devlet Başkanı” oldu.
2021- Taksim Camii ibadete açıldı.

29 MAYIS

1453- Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetti.
1862- Sayıştay kuruldu.
1919- Yunanlılar, Ayvalık’ı işgal etti.
1919- Ankara’da Hükümet Konağı Meydanı’nda İzmir’in işgalini protesto amacıyla büyük bir miting yapıldı.
1927- Ankara-Kayseri demir yolu İsmet Paşa tarafından açıldı.
1936- Türk Bayrağı kanunu TBMM’de kabul edildi.
1985- İstanbul Boğazı’nda ikinci boğaz köprüsünün (Fatih Sultan Mehmet) temeli atıldı.
1993- Almanya’nın Solingen kentinde Neonaziler bir evi kundakladı; 5 Türk yanarak öldü.
2013- İstanbul Boğazına 3. Köprünün temeli atıldı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, ”3. Köprünün ismi Yavuz Sultan Selim olacak”  dedi.

30 MAYIS

1740- Osmanlı Devleti, Fransa ile kapitülasyon antlaşması yaptı.
1921- Çankaya Köşkü, Mustafa Kemal’e armağan edildi. Atatürk, köşkü bir yazı ile orduya bağışladı.
1954- Demokrat Parti iktidarı Kırşehir’i ilçe yaptı. Kırşehir 3 yıl sonra yeniden il oldu.
1974- Bakanlar kurulunda, cumartesi günlerinin tam gün tatil olması kararı alındı.
1990- Fransa, İngiltere’den sığır ve sığır eti ithalini deli dana hastalığı nedeniyle yasakladı.

Kep Adresi [email protected]