reklam
SON DAKİKA

Köroğlu Gazetesi | Bolu

KARS ANTLAŞMASI İMZALANDI (13 EKİM 1921)

KARS ANTLAŞMASI İMZALANDI (13 EKİM 1921)
12 Ekim 2020 - 10:05

Sakarya Meydan Savaşı’nın sağladığı siyasal kazançlardan biri de, Kars Antlaşmasıydı.

Kars Antlaşması, Doğuda daha önce Mart 1921’de yapılan ve Moskova Antlaşması’yla düzenlenen ilişkilerin genişletilerek, Kafkas Devletlerini kapsaması, doğu sınırımızın da kesinleşmesini sağlayan antlaşma olması açısından önemlidir. Kars’ta 13 Ekim 1921‘de imzalanan antlaşmaya Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Sovyet Rusya temsilcileri de imza koymuştur.

Kars Antlaşması’na göre;

1-Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan Sosyalist Sovyetler Cumhuriyetleri Hükümetleri Bağıtlı Tarafların ülkelerinin parçalarından bulunan topraklar üzerinde daha önce egemenlik haklarını kullanmış olan Hükümetler arasında kararlaştırılmış olup söz konusu topraklara ilişkin Antlaşmalar ile Üçüncü Hükümetler arasında yapılmış Güney Kafkasya Cumhuriyetlerine ilişkin Antlaşmaları geçersiz sayarlar. Moskova’da 16 Mart 1921 (1337) günü imza edilen Türk – Rus Antlaşması bu Madde hükmü nün dışında tutulmuştur.

2-Bağıtlı Taraflar, içlerinden birine zorla kabul ettirilmek istenilecek her hangi bir barış Antlaşması ya da uluslararası bir bağıtı tanımamak konusunda görüş birliği içindedirler.

3-Ermenistan Azerbaycan ve Gürcistan Sovyetler Cumhuriyetleri Hükümetleri Kapitülasyonlar yönteminin her ülkenin ulusal gelişmesinin özgürce sürmesi ve egemenlik haklarının bütünüyle kullanılmasıyla bağdaşmadığını kabul ederek, Türkiye’de bu yöntemle herhangi bir biçimde ilişkili her türlü yetkilerin ve hakların kullanılmasını geçersiz ve kaldırılmış sayar.

4-Türkiye’nin kuzey – doğu sınırı Rus Genelkurmayının haritasına göre belirlenmiştir.

5-Türkiye Hükümeti ile Ermenistan ve Azerbaycan Sovyetler Hükümetleri Nahcivan bölgesinin Azerbaycan’ın koruyuculuğunda özerk bir ülke oluşturulması konusunda anlaşmışlardır.

6-Batum ve çevresi, o bölgede yaşayan Müslüman halkın kültürel ve dinsel haklarının saklı kalması şartı ile Gürcistan’a bırakılacaktır.

7-Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Gürcistan Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti Hükümeti, ortak sınır bölgeleri halklarının Karma bir Komisyonca, gümrük, polis ve sağlık işleri alanlarında konulacak öncelikli yasalara uymaları koşulu ile Sınırı geçmelerini kolaylaştırmayı yükümlenirler.

8-Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Gürcistan Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti Hükümeti iki ülkenin sınır bölgesi halklarının sınırın öteki yanında bulunan kışlık ve yazlık otlaklardan yararlanmak hakkını vermeyi kabul ederler.

9-Gürcistan, Karadeniz’e kıyısı olan bir devlet olarak, Moskova Antlaşması’nda belirtilen Boğazlara ilişkin rejimin düzenlenmesine ilişkin esasları kabul edecektir.

10-Bağıtlı Taraflar, toprakları üzerinde, karşı Taraf ülkesinin ya da ona bağlı topraklardan birinin Hükümeti rolünü üstlenmek savında bulunan örgüt ve grupların kurulmasını ya da yerleşmesini ve öteki ülkeye karşı savaşım amacında olan grupların yerleşmesini hiç bir zaman kabul etmemeyi yükümlenirler.

11-Bağıtlı Taraflardan birinin öteki Taraf topraklarında oturan uyrukları, yerleşmiş oldukları ülke yasalarından doğan hak ve görevlere uygun biçimde işlem görmekle birlikte, ulusal savunmaya ilişkin yasalardan bağışık tutulup onlara uymaları istenilmeyecektir.

12-Bağıtlı Taraflar, içlerinden birinin öteki ülke topraklarında oturan uyrukları için En Çok Gözetilen Ulus işlemi uygulanmasına izin verirler.

13-1918 yılından önce Rusya’ya bağlı iken, üzerinde Türkiye’nin egemenlik hakkı doğrulanan topraklar halkından olup Türk uyrukluğundan çıkmak isteyenler eşyasını, mallarını ve paralarını birlikte alarak Türkiye’yi özgürce terk etmek hakkına sahip olacaklardır.

14-Bağıtlı Taraflar, işbu Antlaşmanın imzalanmasından sonra altı aylık bir süre içinde 1918 ve 1920 Savaşları mültecileri konusunda özel bir anlaşma yapmayı yükümlenirler.

15-Bağıtlı Taraflardan her biri işbu Antlaşmanın imzalanmasından hemen sonra, Kafkas cephesindeki savaş nedeniyle işlenen cinayet ve cürümler için öteki Taraf uyrukları yararına tam bir genel af ilan etmeyi yükümlenir.

16-Bağıtlı Taraflar işbu Antlaşmanın imzalanmasından sonra iki aylık bir süre içinde, kendi toprakları üzerinde bulunan eski asker ve sivil tutsakları karşılıklı olarak yurtlarına geri yollamayı kabul ederler.

17-Bağıtlı Taraflar, ülkeleri arasındaki bağlantıların kesilmeden sürdürülmesi amacıyla, demiryolu, telgraf vb. ulaşım ve iletişimi koruma ve geliştirmeyi ve zorluklarla karşılaşmaksızın, kişi ve malların özgürce geçişini sağlamak için gerekli önlemlerin aralarında anlaşarak alınmasını yükümlenirler.

18-Bağıtlı ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmek için gerekli ticaret ilişkilerinin kurulması ve ekonomik, parasal vb. işlerin çözümlenmesi amacıyla, işbu Antlaşmanın imzalanmasından sonra, Tiflis’te ilgili ülkeler temsilcilerinden oluşan bir Komisyon toplanacaktır.

19-Bağıtlı Taraflar işbu Antlaşmanın imzalanmasından sonra üç aylık bir süre içinde, Konsolosluk Sözleşmeleri yapmayı yükümlenirler.

20-Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan arasında yapılan bu Antlaşma onay işlemi görecektir. Onay belgelerinin verişimi en kısa bir süre içinde Erivan’da yapılacaktır.

Sovyet Rusya’nın idaresindeki bu üç cumhuriyet Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan’la TBMM Hükümeti arasında hiçbir problem kalmadı. Doğu sınırımız kesin olarak çizildi.

13 EKİM

1921- Ankara Hükümetiyle Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasında Kars Antlaşması imzalandı.

1923- TBMM’de, Ankara’nın hükümet merkezi olması kararlaştırıldı.

1935- Türkiye Mason Locaları kapatıldı; locaların sahip olduğu emlak hükümete devredildi.

1968- Avustralya’ya ilk Türk işçi kafilesi hareket etti.

1983- 12 Eylül 1980’den sonra oluşturulan Danışma Meclisi’nin görevi sona erdi.

1994- Mali Polis, Halil Bezmen’e ait trilyonlarca lira değerindeki antika, tarihi eser ve tabloyu, ABD’ye kaçırılmak üzereyken ele geçirdi.

2005- Barış Harekâtı öncesi yıllarda Kıbrıs’ta 5 yıl gizli Türk Mukavemet Teşkilatını yöneten emekli tuğgeneral Kenan Çoygun 81 yaşında Ankara’da öldü.

2006- Anayasa değişikliğiyle milletvekili seçilme yaşı 25’e indirildi.

2010- Şili’de, yerin yaklaşık 700 metre altında 69 gündür mahsur kalan madenciler sağ salim yüzeye çıkarıldı.

14 EKİM

1925- Türkiye’de ilk betonarme köprü, Menderes Nehri üzerinde yapıldı.

1926- İstanbul’da ilk resmi nikâh, Şehremini Muhittin Bey tarafından kıyıldı.

1927- Türkiye Milli Futbol Takımı Bulgaristan’ı 3–1 yendi.

1933- Hitler, Silahsızlanma Konferansı’na katılmayacağını ve Milletler Cemiyeti’nden ayrılacağını açıkladı.

1987- Uluslararası Atatürk Barış Ödülü, Federal Almanya Cumhurbaşkanı Richard von Weizsaecker’e verildi.

2003- Bağdat’ta Türk Büyükelçiliği yakınında bomba yüklü araç patlatıldı. Elçilik binası zarar gördü. Saldırgan öldü, 6 kişi yaralandı.

15 EKİM

1917- Fransızlarca tutuklanan ve Alman gizli servisine bazı bilgiler verdiğini kabul eden Hollandalı dansçı

Mata Hari (Margaretha Geertruida), askeri mahkemece yargılandıktan sonra kurşuna dizildi.

1927- Gazi Mustafa Kemal Paşa, ”Büyük Nutuk”u okumaya başladı.

1937- Yeni harflerle basılan ilk kâğıt paralar tedavüle çıktı.

1961- Yeni anayasaya göre Meclis ve Senato seçimleri yapıldı.

16 EKİM

1924- Topkapı Sarayı müze olarak ziyarete açıldı.

1964- Çin, ilk atom bombasını patlatarak dünyanın 4. nükleer gücü oldu.

1984- 3 bin imzalı ”Gökova’da Santrale Hayır” dilekçesi Cumhurbaşkanı Kenan Evren’e iletildi.

1990- Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı Gorbaçov, ”serbest piyasa ekonomisi”ne geçileceğini açıkladı.

1992- Türk Silahlı Kuvvetleri, Irak’ın kuzeyindeki Haftanin bölgesinde sınır ötesi harekât başlattı.

2004- MKE’ye bağlı Çankırı Silah Fabrikasında Türkiye’nin ilk bomba atar silahı üretilmeye başlandı.

17 EKİM

1938- Hastalığı iyice artan ve karın bölgesinde su toplanmaya başlayan Mustafa Kemal Atatürk, ilk ağır komaya girdi. Atatürk’e konulan teşhis sirozdu. Atatürk’ün sağlığıyla ilgili ilk ”resmi tebliğ” de bu tarihte yayımlandı.

1951- Türkiye’nin NATO’ya katılmasıyla ilgili protokol Londra’da imzalandı.

1956- Türkiye ilk şeker ihracatını gerçekleştirdi.

1961- Paris polisi düzinelerce Cezayirli göstericiyi öldürdü ve bazılarını Sen Nehri’ne attı.

18 EKİM

1867- ABD, Alaska’yı Rusya’dan alarak topraklarına kattı.

1912- Trablusgarp Savaşı’nı sona erdiren Uşi Antlaşması imzalandı.

1968- Dünya Olimpiyat Komitesi, iki siyah atleti (Tommie Smith, John Carlos) madalya töreni sırasında kara güç selamı verdikleri gerekçesiyle cezalandırdı.

19 EKİM

1872- Dünyanın en büyük altın külçesi (215 kilogram) Avustralya New South Wales’de bulundu.

1934- Turhal Şeker Fabrikası açıldı.

1951- İngiliz askerleri, Süveyş Kanalı’nı ele geçirdi.

1988- İngiltere, IRA mensuplarıyla yapılan röportajların yayımlanmasını yasakladı.

2003- Bosna Hersek’in eski cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, Saraybosna’da vefat etti.

2009- Irak’taki Kandil ve Mahmur bölgelerinden gelen, aralarında terör örgütü PKK mensuplarının da bulunduğu 34 kişilik grup, Habur Gümrük Kapısı’nda güvenlik güçlerine teslim oldu.

2018- Türkiye’de özel sektörün tek noktaya yaptığı en büyük yatırımı olan STAR Rafinerisi açıldı.

 

Kep Adresi [email protected]