reklam
reklam
SON DAKİKA

Köroğlu Gazetesi | Bolu

ÜNİVERSİTE-ŞEHİR İLİŞKİSİNİN TERMODİNAMİK BAĞI

ÜNİVERSİTE-ŞEHİR İLİŞKİSİNİN TERMODİNAMİK BAĞI
ünal çamdali( [email protected] )
13 Nisan 2022 - 10:48

Sistemlerin Doğası ve Termodinamik Bağı

Doğadaki tüm sistemler (yapılar veya düzenler) çevresi ile varlık ve anlam kazanmaktadır. Bu noktada sistemi çevreden, çevreyi de sistemden ayrı değerlendirmek olanaksızdır. Bunlar ayrılmaz bütündür. Termodinamiğin bakışı (veya bağı) da budur.

Enerji bilimi olan Termodinamikte, kütle ve enerji analizleri sistem-çevre ilişkisi üzerinden gerçekleştirilir. Aralarında madde ve/veya enerji alışverişleri söz konusu olduğundan, termodinamik analizler madde ve enerji bağlamında yapılır. Sistem çevresinden (madde ve enerji olarak) ne almış ne vermiş? Hangi verimle çalışmakta? Bunlara bakılır ve büyüklüklerine (kg, kJ, %) bağlı olarak değerlendirilir. Değerlendirmeye göre de iyi çalışıp çalışmadığı belirlenir.

Sistemler aynı zamanda enerji dönüştürücüsüdür. Doğada her sistem ister canlı (insan da dahil) olsun isterse de cansız, birer dönüştürücüdür. Aldıkları enerjiyi başka tür enerjiye dönüştürürler.  Örneğin bir santralde kimyasal enerji (kömür veya doğal gaz), önce mekanik enerjiye sonrasında da elektriğe dönüşür. İnsan da aldığı gıdadaki kimyasal enerjiyi, hareket gibi diğer enerji türlerine dönüştürmektedir. Çalıştığı sürece çevrim (döngü) hep böyle sürüp gider. Devran hep benzer şekilde döner. Dönüşüm olursa sistem (yapı) çalışır, bir anlamda hayatta kalır. Dönüşüm olmazsa da çalışmaz (veya çalışamaz) yani ölür.

Sistem aldığı enerjiyi yüksek oranla (verimle) dönüştürüyorsa iyi çalışıyor, aksi takdirde orta veya kötü çalışıyor denilebilir. Tüm bunları değerlendiren yaklaşım ve yöntemler vardır. Klasik Fiziğin dalı olan “Termodinamik” bu konuda oldukça faydalı teknikler sunmaktadır.

Sistem-Üniversite Benzeşimi ve Şehir (Çevre) İlişkisi

Üniversite gibi yapılar da yukarıda tanımlanmaya çalışılan sistemlere benzemektedir. Onlar da birer enerji dönüştürücüsüdür. Çevresiyle etkileşime girerek dönüşümü gerçekleştirmekte dolayısıyla bulunduğu yeri etkilemekte veya tersine olarak bulunduğu yerden etkilenmektedir. Etkileşim iki taraflı gerçekleşmektedir. “Karşılıklılık İlkesi”, hem alış hem de veriş. Tek yönlü değil, çift yönlü bir etkileşim gelişmektedir. Doğadaki tüm düzenlerde (yapılarda) olduğu gibi.

Üniversiteler başka yapılardan (özellikle devletten ve çevresinden) aldığı enerjiyi (kaynağı) insan yetiştirmeye, bilimsel bilgi ve teknoloji üretmeye, bulunduğu yerin sosyokültürel seviyesini artırmaya ve diğer değerlere dönüştürmektedir. Sistem çalıştığı sürece dönüşüm (yüksek, orta veya düşük verimle) sürmektedir.

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi de doğadaki yapılara benzer şekilde Bolu’yu (ve diğer yerleri) etkilemekte ve insan yetiştirmesinin yanında, şehrin (ve diğer uzak çevrenin) bilimsel, kültürel, ekonomik, sosyal vd. alanlarına katkı sağlamaktadır. Hem de ciddi ölçülerde ve ölçeklerde. Ayrıca şehirden (çevresinden) etkilenmekte ve onun doğal, insan vd. kaynaklarından da yararlanmaktadır. Çift taraflı olarak.

Daha önceki yazımda da belirttiğim üzere üniversite ülkemizdeki birçok üniversiteye göre yeni olsa da Bolu için oldukça önemli bir konuma ve potansiyele sahiptir. Tüm Bolulular bunun farkındadır. Zira üniversitede çalıştığım dönemde, aksini savunanı görmedim.

Sonuç ve Temenni

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi gerek bilimsel gerekse de sanat ve kültürel alanlarda pek çok çalışma ve etkinlik gerçekleştirmiş, kanımca da hala gerçekleştirmeye devam etmektedir. Eğitim, Fen Edebiyat, İktisadi ve İdari Bilimler, Tıp, Mühendislik, Mimarlık vd. fakülteleri ve Yüksek Okulları ile güçlü bir yapısı ve potansiyeli söz konusudur. Bildiğim kadarıyla Eğitim Fakültesi en eski bölümüdür. Oldukça uzun bir geçmişi de vardır.

Üniversitenin güçlü akademisyen, laboratuvar ve öğrenci potansiyeli ile daha üst seviyelere ulaşması noktasında olanaklarının mevcut olduğu gerçektir. Bu bağlamda bilimsel bilgi üretme ve eğitim alanlarında daha fazla ilerlemesi beklenmektedir. Tüm bunların (Termodinamiğe göre) sistem-çevre ilişkisi bağlamından koparılmadan, gerçekleşebilir olmasının doğal bir sonuç olduğu ise bilinmelidir…

Hoşça kalın…

Kep Adresi [email protected]