(Haber: Oğuzhan EKE) - Bolu’nun türbelerindeki ayinler araştırıldı. Araştırma sonucunda Bolu’daki türbelerde; taş dikme, tuz götürme, tur atma ve türbede uyuma gibi ayinlerin yapıldığı belirlendi.
Selçuk Üniversitesi Öğr. Ü. Doç. Dr. Haktan Kaplan ve ekibi tarafından Bolu’nun 9 bölgesindeki 50 türbede inceleme yapıldı. İncelemelerde türbelerdeki ayinler ele alındı. Çalışma sonucunda elde edilen veriler Uluslararası Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi’nde yayımlandı.
Araştırmada başlıklar altında yer verilen ve Bolu’da da uygulanan ritüellerden birisi “türbeye dilek taşı yapıştırma / atma” oldu. Taş dikme ritüelinin genellikle ev sahibi olmak amacıyla yapıldığına dikkat çekildi. Ritüel, dilek dilendikten sonra üstüne tükürülen taşın, türbenin duvarına yapıştırılmasıyla gerçekleştiriliyor. Taş duvara yapışırsa, dileğin gerçekleşeceğine inanılıyor. Öte yandan taşın türbenin ya da yatırın bahçesine atıldığı durumlara da rastlandı.
ÇINGIRAKLI KAYA VE KASIM DEDE TÜRBESİ
Bolu’nun Kayışlar köyündeki, etrafında yatır olduğuna inanılan Çıngıraklı Kaya adıyla bilinen bir kaya bulunuyor. Burayı ziyaret edenler, dilek diledikten sonra, ellerindeki taşları, oyulmuş kayanın içerisine atıyor.
Merkez’de bulunan Kasım Dede Türbesi’ne gelen ziyaretçiler dileklerini diledikten sonra, taşları türbe duvarındaki boşluklara bırakıyor.
TUZ GÖTÜRME RİTÜELİ
Araştırmaya göre, Ulumescit köyündeki Aftal Dede Türbesi’nde ise zamanla uygulaması azalan bir ritüel bulunuyor. Türbeye gelen ziyaretçiler, türbedeki tuzdan bir miktar yanlarına alıyor. Parmak ile bu tuzun tadına bakılıyor. Tuzun kutsal ve şifa kaynağı olduğuna inanılıyor.
TÜRBEDE UYUMA VE DÜĞÜN ALAYI İLE 3 TUR
Bolu’nun en bilinen türbelerinden olan Tokad-i Hayrettin Türbesi’nde de ritüeller mevcut. Türbeyi ziyaret eden düğün alayı türbenin etrafında 3 kez dolanıyor. Türbe etrafındaki tur bittikten sonra dua edilerek bölgeden uzaklaşılır. Ritüeldeki amaç mutlu bir yuva kurmak ve geçim sıkıntılarından kurtulmak.
Tokad-i Hayrettin Türbesi’nde yapılan ritüellerden biri de uyuma ritüeli. Türbeyi ziyarete gelen ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınların, dua ettikten sonra türbenin yanındaki mescitte bir süre uyuduğu belirtildi.
Bolu genelinde uygulanan ritüeller arasında çaput bağlama ve adak kesimi de mevcut.
