reklam
reklam
Köroğlu Gazetesi | Bolu
reklam

EKMEK KARNESİ UYGULAMASINA BAŞLANDI (13 OCAK 1942)

EKMEK KARNESİ UYGULAMASINA BAŞLANDI (13 OCAK 1942)
Bu haber 07 Ocak 2019 - 10:15 'de eklendi ve kez görüntülendi.

Yıl 1942. Dünya, 50 milyon insanın ölümüyle son bulacak, tarihin en kanlı savaşının, II. Dünya Savaşının ortasındaydı. Türkiye, bu küresel kıyımın dışında kalma çabası içindeydi.

Eksikleri bulunan Türk ordusunun takviye edilmesi, olası savaşa karşı silahlı tarafsızlık politikası benimsenmesi gibi çeşitli stratejiler geliştirilmesinin yanı sıra, bu dönemde halkın besin ihtiyacının giderilmesi de önemli bir mesele haline gelmişti.

1.Dünya Savaşı da, koşulları itibariyle ilkine benzemekteydi. Her ne kadar Türkiye savaşa dâhil olmasa da tüm etkilerini derinden hissetmekteydi.

1940 yılında çıkarılan Milli Koruma Kanunu’nun verdiği yetkiye dayanarak hükümet piyasayı denetleme yoluna gitmişti. Bu kez de birden bire asker sayısında artış yaşanması ve ağırlıklı grubunu zirai mesleklerde çalışan erkeklerin oluşturması zirai üretimde azalmaya neden olmuştu.

Savaş yıllarında Türkiye’deki buğday üretimi peyderpey azalmış, açık hissedilir ölçüye erişmişti. Yalnızca askere alımların değil, aynı zamanda tarımda kullanılan katır, eşek gibi yük hayvanlarına orduda ihtiyaç duyulması da üretimi doğrudan etkilemişti. Savaş yılları, özellikle de 1942 yılı ülke ve halk için çok zor günler getirmişti.

Bu nedenle, ülkedeki ekmek tüketimini ciddî bir şekilde kontrol altında tutmak zorunluluğu ortaya çıkmıştı.

Tabii bir de ekmek karaborsasını engellemek, bazı kişilerin ihtiyaçlarından fazlasını alarak ekmek ziyanına yol açmalarını önlemekti.

Türkiye, savaş ekonomisi uygulamak zorunda kalmıştı.

Savaş boyunca yarı seferberlik havası zorunlu olarak sürdürülmüş, yetişkin nüfusunun uzun dönem askere alınması, üretim hacminde düşmelere neden olmuştu. Savaş öncesinde başlayan planlama çalışmaları ve sanayi yatırım programları, savunma harcamalarının bütçeye egemen olması nedeniyle ertelenmiş, bu yıllarda yeni yatırımlara girişmek yerine mevcut yatırımlarının korunup işletilmesi temel politika olarak benimsenmişti.

Tarımsal üretimin yarı yarıya düştüğü koşullarda ekmek, 2. Refik Saydam hükümeti tarafından karneye bağlanmıştı. Ekmek karnesi uygulamasıyla birlikte, Bakanlığın hububat tasarrufu için tasarladığı 2 önlem söz konusuydu. Bunlardan ilki ekmeğin randımanını yükseltmek, diğeri de ekmek yapılacak buğdayın içerisine belli bir miktarda çavdar eklemekti.

Ekmek karnesi uygulaması, o günün koşullarında kaçınılmaz olarak alınması gereken bir önlemdi.

Ekmeğin karneyle satılması II. Dünya Savaşı yıllarında yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın çeşitli ülkelerinde de zorunlu hale gelmişti. Bu ülkelerden birisi de savaşın amiral gemisi Almanya idi. Uygulama, Almanya ile birlikte Macaristan ve Fransa gibi ülkelerde de söz konusu olmuştu.

Ekmeğin karneye bağlanmasındaki amaç, un tüketimini kontrol altına almaktı. Her evin reisi, mahalle muhtarına başvurarak, evdeki kişi sayısı kadar karne alırdı.

Kişi başına tahsis edilen ekmek miktarı 375 gramdı. 7 yaşına kadar olan çocuklara bunun yarısı (187,5 gram), ağır işçiler için de bir misli ekmek verilecekti (750 gram). O zamanlar fırınlar genellikle ’somun’ denen yuvarlak ekmek çıkartmaktaydılar. Fırıncı elindeki bıçakla ekmeği ortasından keserek ikiye ayırırdı.

Ekmek karnesi uygulaması süresince çeşitli sıkıntılarla da karşılaşıldı. Fırıncı, tatlıcı gibi bazı meslek grupları ve fiyat şişkinliğine neden olan bakkallar uygulamanın önünde engel teşkil ettiler.

13 Ocak 1942′de başlayan ve 1946 yılında son bulan ‘ekmek karnesi günleri’ bu zorlukların adeta bir sembolü oldu.

08 OCAK

1916- Müttefik kuvvetleri, Osmanlı ordusunun Çanakkale direnişini kıramadı. İngiliz Deniz Kuvvetleri Komutanı

Amiral Winston Churchill görevinden istifa etti.

1933- I. Beş Yıllık Kalkınma Planı kabul edildi.

1945- Büyük İskenderun Limanı hizmete açıldı.

1997- Vehbi Koç’un çalınan naaşı, Zincirlikuyu Mezarlığında boş bir mezarda bulundu ve çalanlar yakalandı. Koç’un naaşı, 10 Ocakta ikinci kez toprağa verildi.

2003- İstanbul-Diyarbakır seferini yapan THY’nin RC–100 tipi uçağı, Diyarbakır’a inişi sırasında düştü: 74 kişi
öldü, 3 kişi yaralı kurtuldu.
2004- Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Yönetmeliğinin gizliliğini kaldıran yasanın ardından hazırlanan yeni yönetmelik de yürürlüğe girdi. MGK Genel Sekreterliği, yönetmelikte, başbakana bağlı bir kuruluş olarak tanımlandı.

09 OCAK

1936- Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Atatürk’ün de katıldığı törenle öğrenime başladı.

1991- Toplu taşım araçlarında sigara içilmesi ve tütün mamullerinin reklâmının yapılması yasaklandı.
1996- Sabancı Holding Yönetim Kurulu Üyesi Özdemir Sabancı, Toyotasa Genel Müdürü Haluk Görgün ve sekreter Nilgün Hasefe, Sabancı Center’da vurularak öldürüldü. Olayı terör örgütü DHKP-C üstlendi.

2003- Aile mahkemeleri kuruldu.

2007- Irak’a giden Türk işçileri taşıyan Moldova tescilli uçak, Bağdat’ta piste 200 metre kala yere çakıldı. Kazada aralarında Türk işçiler ve uçak mürettebatının da bulunduğu 34 kişi öldü, 1 kişi yaralı olarak kurtuldu.

10 OCAK

1920- Ankara’da Hâkimiyet-i Milliye gazetesi kuruldu.

1920- Milletler Cemiyeti kuruldu. ABD, Cemiyete katılmadı.
1921- I. İnönü Zaferi.

1944- Nuri Demirağ’ın fabrikasında üretilen yolcu uçağının uçuş denemesi Yeşilköy’de yapıldı.

1945- Teşrinievvel, teşrinisani, kânunuevvel ve kânunusani aylarının adları, ekim, kasım, aralık ve ocak olarak değiştirildi.

1984- Kürtaj yasallaştı.

2006- İran’ın nükleer programı uluslararası krize yol açtı. Tahran atom bombası sahibi olmak istediği iddialarını reddederken, nükleer programının sivil olduğunu ve programını geliştirmeye devam edeceğini açıkladı.

11 OCAK

1905- Mustafa Kemal kurmay yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisinden mezun oldu.

1920- Konya’da Alaaddin Tepesi’nde toplanan 15 bin kişi işgallere son verilmesini, özgürlük ve adalet özlemlerini dile getiren bir gösteri yaptı.

1939- Aydın’da köylüye toprak dağıtıldı.

1946- Arnavutluk’ta Kral Zogo tahtan indirildi; cumhuriyet ilan edildi.

1997- Başbakan Necmettin Erbakan, tarikat tartışmalarının yoğunlaştığı bir sırada, Başbakanlık Konutu’nda 51 tarikat ve cemaat liderine iftar yemeği verdi.

12 OCAK

1919- İngilizler, Ermeni amaçlarına hizmet etmek üzere Kars’a yerleştiler.

1920- 450 kişilik Ermeni süvari birliği, Antep’in Arapdar köyünde Müslümanlara işkence yaptı.

1921- Çekilen Yunan kuvvetlerini takip harekâtı başladı. Bozüyük ve Söğüt işgalden kurtarıldı.

1952- ABD yönetimi, Marshall Planı çerçevesinde Türkiye’ye 58 milyon dolarlık askeri yardım yapılmasını
onayladı.
1959- Sovyet uzay aracı Luna, güneş çevresindeki yörüngesine yerleşti. Luna yer çekiminden kurtulan ilk
uzay aracı oldu.

2006- Hac farizasını yerine getirmek üzere Mekke yakınlarındaki Mina’da bulunanlardan 364’ü çıkan izdihamda öldü, 300 kadar kişi yaralandı.

2016- Sultanahmet Meydanı Dikilitaş civarında saat 10.20 sıralarında bombalı saldırı meydana geldi. Saldırıda çoğunluğu yabancı turist 11 kişi öldü, 15 kişi de yaralandı.

13 OCAK

1920- Maraş bölgesinde yerel kuvvetlerle Fransızlar arasında çarpışmalar başladı.

1920- Sultanahmet Meydanı’nda 150 bin kişinin katılımıyla büyük bir miting yapıldı.

1921- Bilecik ve Domaniç Yunanlılardan geri alındı.

1942- ”Ekmek Karnesi” uygulamasına başlandı.

1986- Savunma Sanayi Müsteşarlığı kuruldu.
1990- Atatürk Barajı’nda su tutulmaya başlandı.

2012- KKTC’nin 1. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, vefat etti.

14 OCAK

1923- Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım, İzmir’de vefat etti.

1938- Türkiye-Irak-İran-Afganistan arasında imzalanan Sadabad Paktı, TBMM’de onaylandı.

1963- Fransa Cumhurbaşkanı Charles De Gaulle, İngiltere’nin Ortak Pazar’a girmesini reddetti.
1964- Meclis, Ortak Pazar anlaşmasını onayladı.

1998- Türk sanat müziği sanatçısı Safiye Ayla, tedavi gördüğü hastanede vefat etti.

 

 

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER