1699-1718 yıllarında Bolu’da köleler, tereke kayıtlarında ekonomik değer taşıyan bir unsur olarak görülmekte. Babadan oğula kalan miraslarda mal varlığının yarısını temsil etmekteydi. Bolu’da şehir merkezindeki mahallelerde 1 veya 2 köle olduğu ancak köylerde sayının 10’a kadar çıktığı görülüyor. Bu dönemde köleler, mali değerleri nedeniyle babadan oğula geçiyordu. En değerli köleninse bir cariye olduğu görülüyor.
Kayıtlarda Akpınar Mahallesinde 1, Hoca Bey Mahallesinde 1, Debbağlar Mahallesinde 2, Karaçayır Mahallesi’nde 6, Kasablar Yenicesi Karyesinde 6, Karaköy’de 10 ve Ağca Alan Köy ile Seyyidlü Köy’de 1 köle mevcut.
Kasablar Yenicesi Karyesinde ikamet ederken vefat eden el Hac Mustafa Halife ibn‐i el Hac Ahmed’in 6 kölesi vardı. Vasıl, Şahbaz, Yusuf, Şahin ve diğer Şahin 120 kuruş; Gülistan adındaki cariye 90 kuruş değerindeydi.
Köle sayısıyla en çok dikkat çeken de Karaköy’de ikamet ederken vefat eden ve tereke kaydı tutulan Mehmed Bey ibn‐i ess‐Seyyid Ahmed Bey. Toplamda 10 tane kölesi bulunuyordu. Yusuf ve Semen ile 50 kuruş değerinde İvaz, 90 kuruş değerinde Hüseyin ve 60 kuruş değerinde Maksud adlarında erkek köleler ile 60 kuruş değerinde Şakire, 130 kuruş değerinde Kahraman ve küçük kızı, 100 kuruş değerinde Demirhan, 150 kuruş değerinde Gülistan adlı cariyeler ile 50 kuruş değerinde bir Arab kölesi kayıtlı.
O dönemde Hoca Bey Mahallesi halkından vefat eden Saliha Hatun binti İbrahim Efendinin terekesinde değeri en yüksek köle görülüyor. Sehergân adındaki cariye için kayıtlarda 300 kuruş değer gösteriliyor.
Köleler, 1699-1718 Bolu’sunda yalnızca hizmet gücü değil, aynı zamanda zengin ailelerin ekonomik varlığını gösteren önemli bir yatırım unsuru olarak değerlendirilmiştir. Hem bir yatırım aracı hem de tereke yoluyla aile içerisinde aktarılan bir mal varlığı olmuştur.
1.Rafet Metin. 1699-1718 Yıllarında Bolu’da Yatırım Araçları. Karadeniz Araştırmaları [Internet]. 01 Mart 2012;33(33):43-58. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BX27DM
