Sayın okurlar;
Dünyada alimler, arifler 3 şeyi aziz kabul etmişlerdir. Bunlar akıl, öğretmen ve sudur. Bunu bir örnekle açıklamaya çalışalım. Koyun, kasabı düşüncesiyle tanısaydı, arkasına düşer miydi? Elinden bir ot yer miydi? Yese dahi sindirir miydi? Pek tabii, bunları göremediği ve düşünemediği için bıçak boğazına dayanınca, kasabın gözüne bakarak (gördüm ki kurdum sen olmuşsun) diyor.
Sayın okurlar;
Kalbi kara, aklı şeytan, içi de haset ve fesat olan düşüncenin her tarafı, her yanı düşünce olsa ne çıkar.
Ezmeli yalan kafayı tokmak ile
Leyleğin ömrü geçer laklak ile
Köpek düşüncesi, atın ölümünün, kendisine bayram olduğunu söylemesi, hilkatinin yani yaratılışının bir göstergesidir.
Herkes çalım satar, sanki bir afiş gibi
Aptal düşünce kendini harcar, adeta bir fiş gibi
Yani bir boynuz büyüklüğünde şekeri yiyen ve bundan hiç tat almadığını söyleyen adama iki boynuz büyüklüğünde şeker versen yine isteyecektir çünkü maksadı tat almak değil yemektir (buradaki boynuz şeker tabiri eski yıllarda İran’da şekerin ölçüsü anlamında kullanılmıştır).
Sayın okurlar;
Akıllı insan meselenin başından evvel sonunu düşünür. Düşüncelerinde hakim, ağzında dil hüneri olana hazinenin anahtarı elbette teslim edilir. HUŞUSUZ NAMAZDA, İFFETSİZ İLİMDE, SEHAVETSİZ MALDA, BEKASI OLMAYAN NİMETTE VE İHLASSIZ DUADA ELBETTE Kİ HİÇBİR HAYIR YOKTUR. Mürüvetin tacı, insandaki olgun ve tevazuyu bilen düşüncenin eseridir. Bu nedenle güzel, doğru ve iyi düşünce kötülüğün tehir etmesini her zaman ve her yerde izzetten ve ikbalden saymıştır. Düşüncelerimde kanaat ve şükür halini bilenler aziz, aç gözlüler ise zelil olmuşlardır. İşte bunun için aziz akıl (cimrilikle beraber ihsanı, intizamla beraber izzeti, ayıp arama ile ziyaretin yapılamayacağını çok iyi bilir). Her düşüncesiz kafa akıllanmaz, akıllanmadığı gibi bir müddet sonra akıllıları da deli divane etmeye çalışır. Anadolu tabiriyle felek, bir aptal düşünceyi nimet sahibi yaparsa o da kalkar hiç şüphesiz yoksulların, masumların kalbine acımadan yüklenir. Bu nedenle hiddet zamanında muhabbet göstermek her zaman akıllı ve insanı bir düşüncenin işidir. Evvela kendini, dolayısıyla kendi kadrini bilmeyen yanlış bir düşünce, dostun kıymetini nereden bilecektir? EŞEĞİN BOYNUNA CEVHER TAKAN ADAMIN DELİDEN NE FARKI VARDIR? Akıllı, fikirli ve teşhiste yanılmayan tabip, bunun için teşhisten tedaviye gider. Akıllı bir adam, serseri birisine adın nedir diye sormuş, serseri, serseriliğinden olacak ki ARTIK diye cevap vermiş. Soruyu soran şu cevabı vermiş SEN TAM GEL DE ARTIĞI SENDE KALSIN.
