İzzet Baysal, 1907 yılında Bolu'nun Karaçayır Mahallesinde dünyaya gelmiştir. Babası Rüştiye Mektebi mezunu Memur Ahmet Canip Efendi, annesi de Bolu'nun Alpagut Bey Köyü'nden hafız Behiye Hanım'dır. İkisi erkek, ikisi kız dört çocuklu ailenin en küçük çocuğu İzzet Baysal'dır.
İzzet Baysal ilk ve orta öğrenimini Bolu'da yapmıştır. 1926 yılında İstanbul'da Mekteb-i Sultan-i Nefise'ye (bugünkü ismi ile Mimar Sinan Üniversitesi) kaydolur ve 1931 yılında Mimar olarak mezun olur. Dar gelirli bir ailenin çocuğu olan İzzet Baysal, 1927 yılında babasını da kaybetmiştir. Ama yılmamış, tatil aylarında ve okurken çeşitli işlerde çalışarak öğrenimini devam ettirmiş ve 411 nolu diplomayı başarı ile almıştır. Memuriyet hayatına Bolu Nafia (Bayındırlık ) Müdürlüğünde Mimar olarak başladı. 1932 yılında birkaç arkadaşı ile birlikte Gerede İlçesi'nin imar planını yaptı. Daha sonra Ankara'da Milli Müdafaa Vekâleti Hava Müsteşarlığı'nda Mimar olarak çalışmaya başladı. Görevi icabı Eskişehir hava Meydanı inşaatının koordinatörlüğünü yaptı. 1934 yılında bu görevinden istifa eder ve Eskişehir Belediyesi'nde Fen İşleri şefi olarak göreve başlar. Aynı yıl Eskişehir Lisesinde Coğrafya Öğretmeni olarak görev yapan Çanakkale'li Refika Pınar ile evlenir. 1936 yılında Ankara'da serbest olarak çalışmaya başladığını görürüz. 1939 yılında tek evlatları olan Esin dünyaya gelir. Ankara'da Azerbaycan temsilcisi Sadri Maksudi Aral'ın ve Medine Muhafızı Fahrettin Paşa'nın köşk projelerini İzzet Baysal yapmıştır. 1939 yılında vatani görevini yapmak üzere Afyon'a gitmiştir ve 1942 yılında tekrar Ankara'ya dönmüştür. Başlayıp bitirdiği inşaatlara gelince; Bolu Devlet Hastanesi, Bolu Lisesi, Bolu Ziraat Bankası Evleri, Bolu Kız Enstitüsü (Zübeyde Hanım Kız Meslek Lisesi), Bolu Kapalı Cezaevi, Melen köprüsü inşaatı ve yol inşaatları bunlardan bazılarıdır.
1942 yılında eşi Refika Hanım vefat edince, elindeki mevcut işlerini tamamlayıp, 1943 yılında İstanbul'a gider. Ve Karaköy'de Perşembe Pazarı'nda sıhhi tesisat ve hırdavat üzerine çalışan bir mağazayı satın alır ve ticarete başlar. Aynı zamanda kapı kilitleri imali için küçük bir atölye kurmuştur. Ama bu ona yetmemiş dükkânında sattığı “boru ekleme parçalarını”nın neden yerli üretilmediğine kafa yormaya başlamıştır.
1950 yılında özel teşebbüsün ilk Mekanize Döküm Fabrikasını kurdu. Bu fabrikanın fikri temelinde, dükkânında sattığı 'boru ekleme parçalarının' dışardan ithal edilmesine karşı duyduğu vatanseverlik hisleri egemendir. Bunun için iki kere Almanya'ya giderek konuyla ilgili teknolojiyi araştırmıştır.
Baysal'ın çok zor şartlarda kurduğu bu fabrika üretime geçer geçmez Avrupalı Şirketler (6 büyük üretici Zürich’te bir kartel oluşturmuşlardır.)Türkiye'nin bu çiçeği burnunda kuruluşunu batırmaya çalışırlar ve Türkiye'ye yaptıkları ihracata %40 indirim uygulamaya başlarlar. İzzet Baysal her zaman olduğu gibi azmi, cesaret, çalışkanlığı ve sabrı ile bazı geceler fabrikada yatarak da olsa bu işin de üstesinden gelmiştir. Hatta 1970'li yıllarda Avusturya, Almanya, Yunanistan ve Arap ülkelerine ihracata başlamıştır.
1951 yılında İzzet Baysal Döküm Sanayi Müessesesi adı altında kurulan bu fabrika 1957 yılında bir aile şirketi haline dönüştürülmüş, İzsal Döküm Sanayi A.Ş. adı altında bugünlere kadar faaliyetini sürdürmüştür.
En büyük yardımcısı 1953 yılında yanına aldığı yeğeni Ahmet Baysal'dır. Hayatta en fazla değer verdiği kişi ise, kızı Esin'dir. 1939 yılında dünyaya gelen Esin, İstanbul Boğaziçi Koleji mezunudur. 1964 yılında aynı kolej mezunu Ankara'nın köklü ailelerinden Avundukların oğlu Cahit Avunduk'la evlenmiştir. Esin Avunduk, Vakfın kurucuları arasında olup, aynı zamanda Yönetim Kurulu Üyesi ve başkan yardımcısı olarak görev yapmaktadır.
1975 yılı ortalarına kadar bizzat işlerin başında gördüğümüz İzzet Baysal daha sonra da haftanın 3–4 günü iş yerine giderek işlerini takip etmeye başlamıştır. Gelir Vergisinde altın madalya ile ödüllendirilmiş, İstanbul'da Kurumlar Vergisi verenlerin ön sıralarında yer almıştır. 1986 yılının sonunda İzzet Baysal Vakfını kurmuş ve tüm varlığını vakfına vasiyet etmiştir. 1994 Eylül ayının sonunda iş hayatından çekilmiş ve çalışmalarını İzzet Baysal Vakfı'nda yoğunlaştırmıştır. 05.03.2000 tarihinde sabah saat 07.00 ‘de hakkın rahmetine kavuştuğunda 93 yaşında bulunmaktaydı. 08.03.2000 tarihinde hiç kimseye nasip olmayan muazzam bir kalabalıkla kendi arzusu ve bakanlar Kurulu kararı ile Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gölköy kampusündeki anıt mezarına çok sevdiği ve her şeyini adadığı Üniversite gençliğinin kalbine defnedilmiştir.
ESERLERİ
İzzet Baba, kalkınmanın ilk şartının eğitim olduğuna, ülkemizin dünyanın ileri devletleri arasında yer almasının ancak kaliteli eğitimle mümkün olabileceğine inanmıştır. Yaptırdığı eserlerin birçoğunun tefrişlerini ve eğitim araçlarını da kurumlara bağışlayan İzzet Baba, bu alanda ulaşılması güç bir başarının sahibi olmuştur.
1987 - 2019
| Amaçlara Yönelik Yatırımlar (2018 yılı rayiç (TL)değerleriyle Önceki yılın değerleri maliyenin 2018 yılı için öngördüğü %23,73 değer artışı nispetinde arttırılmıştır | ||
| İlk ve Ortaöğretim Tesisleri | 55 Tesis | 132.418.825,51 TL |
| Sağlık ve Sosyal Hizmet Tesisleri | 54 Tesis | 134.157.445,62 TL |
| Üniversite Bina ve Donanımları | 35 Tesis | 382.920.667,64 TL |
| 32 Yılda Yapılan Yatırımların Toplamı | 144 Tesis | 649.496.938,77 |
| Ayrıca ve Harcamanın Yapıldığı Yıl Maliyetleri (TL) ile | ||
| −Muhtelif Eğitim Kurum Eğitim Gereçleri | 255.875,06 TL | |
| −Muhtelif Sağlık Kurumlarına Sağlık Gereçleri | 241.064,00 TL | |
| −1735 Öğrenciye Verilen Burslar (668 Üniversite Mezunu) | 4.632.112,00 TL | |
| −Başarılı Öğrencilere ve Akademisyenlere Teşvik Ödülleri | 771.869,43 TL | |
| −Muhtaçlara Sağlık ve Tedavi Yardımları | 105.111,00 TL | |
| −Aynı Amaca Yönelik Kuruluşlara Bağışlar | 358.229,00 TL | |
| Otuziki yılda yapılan yardımların toplamı (Harcamaların yapıldığı yıl değerleriyle) | 6.364.260,49 TL | |
| GENEL TOPLAM: | 655.861.199,26 TL | |
NOT:
Tanzim tarihi: Ocak 2019
2019 yılı yatırım bütçesi bu değerlerin dışındadır.
ÖDÜLLERİ
4 Ekim 1994 tarihinde Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel tarafından “T.C. Devlet Üstün Hizmet Madalyası” ile onurlandırılmıştır.
Abant İzzet Baysal, Orta Doğu Teknik, Mimar Sinan, Hacettepe ve Anadolu Üniversiteleri tarafından ‘’Eğitimde Onursal Doktora’’ payesi ile ödüllendirilmiştir.
Bolu Belediyesi 1990 yılında 11 Mayıs’ı “İzzet Baysal Şükran Günü”, A.İ.B.Ü. ise 1995 yılından itibaren “İzzet Baysal Günleri” olarak ilan etmişlerdir.
Kendisine bunlardan hangisi daha kıymetli olduğu sorulduğunda verdiği cevap çok anlamlıdır;
“Halkımızın ve Gençlerimizin bakışlarında hissettiğim sevgi, bunların hepsine bedeldir.”
MEKÂNIN CENNET OLSUN İZZET BAYSAL!
03 MART
1883- Mektebi Sanayii Nefise (Güzel Sanatlar Akademisi) öğretime açıldı.
1924- Halifelik kaldırıldı.
1924- Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi.
1925- Şeyh Sait isyanının büyümesini önlemek için, Takriri Sükûn Kanunu kabul edildi; İstiklal Mahkemeleri
kuruldu.
1974- THY'nin DC–10 tipi Ankara yolcu uçağı, Paris'te Orly Havaalanı yakınlarında düştü. Bu tarihe kadar dünya sivil havacılık tarihinde gerçekleşen en büyük kazada 346 yolcu ve mürettebat öldü.
1994- TBMM Genel Kurulu, DEP'li Selim Sadak ve RP'den istifa eden İstanbul Bağımsız Milletvekili Hasan
Mezarcı'nın dokunulmazlığını kaldırdı.
04 MART
1923- Mustafa Kemal Paşa'nın 17 Şubattaki konuşmasıyla başlayan İzmir İktisat Kongresi sona erdi. Kongrede,
Misakı İktisadi kabul edildi.
1934- Ankara Radyosu yayınına başladı.
1964- BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'a uluslararası güç gönderme kararı aldı.
1992- İspanya'dan Engizisyon baskısından kaçarak Osmanlı İmparatorluğu'na sığınan Museviler, Türkiye'ye
gelişlerinin 500. yılını kutladılar.
1994- Dokunulmazlıkları kaldırılan DEP milletvekilleri Leyla Zana, Sırrı Sakık, Ahmet Türk, Selim Sadak ve
bağımsız milletvekili Mahmut Alınak, gözaltına alındı. Mezarcı ve DEP Şırnak Milletvekili Selim Sadak serbest
bırakıldı.
05 MART
1920- Londra Konferansı'nda Lloyd George, İstanbul'un işgal edilmesini önerdi.
1920- Türkiye Yeşilay Cemiyeti kuruldu.
1941- Türkiye'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı Rifat Börekçi öldü.
1971- Amerikalı 4 asker Ankara'da terör örgütü THKO mensuplarınca kaçırıldı. Bir duyum üzerine polisin 5
Mart’ta üniversiteye düzenlediği baskında çatışma çıktı; Erdal Şener adlı öğrenci öldü, yaralananlar oldu. ABD'li
askerler 8 Martta serbest bırakıldı.
2000- Hayırseverliğiyle tanınan iş adamı İzzet Baysal vefat etti.
06 MART
1927- İstanbul Radyosu yayına başladı.
1961- İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth, Türkiye üzerinden geçerken Ankara'ya geldi. Esenboğa Havaalanı'nda Devlet ve Hükümet Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel tarafından karşılanan II. Elizabeth, Gürsel ile 40 dakika görüştükten sonra Türkiye'den ayrıldı.
1995- Avrupa Birliği üyesi 15 ülke ile Türkiye arasında Gümrük Birliği Antlaşması imzalandı.
2002- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Gazeteci yazar Çetin Emeç ve Turan Dursun ile İran rejim muhalifi Ali Akbar
Gorbani'nin öldürülmesi olaylarının da aralarında bulunduğu birçok saldırıdan sorumlu tutulan İslami Hareket Örgütü'nün ''İcra Şurası'' üyesi İrfan Çağırıcı hakkındaki idam cezasını onadı.
07 MART
1915- Nusrat mayın gemisi, Anadolu yakasındaki Akyarlar'a mayınlarını bıraktı.
1919- Fransızlar, Kozan'ı işgal etti.
1925- Şeyh Sait kuvvetleri, Diyarbakır üzerine hücuma geçti.
1954- Petrol işletmeciliğini yabancı sermayeye açan Petrol Yasası kabul edildi. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kuruldu.
1983- Zonguldak Ereğli Kömür İşletmelerinin Kandilli üretim havzasındaki Armutçuk Ocağı'nda meydana gelen
patlamada 102 kişi öldü, 86 kişi yaralandı.
1989- Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde ''dini inanç sebebiyle boyun ve saçların örtü veya türbanla
kapatılmasını'' serbest bırakan yasayı iptal etti.
1990- Hürriyet gazetesi Yönetim Kurulu Üyesi, Gazeteci- yazar Çetin Emeç ve şoförü Ali Sinan Ercan, uğradıkları silahlı saldırıda yaşamlarını yitirdiler.
08 MART
1954- Devletin siyasal saygınlığına ve mali gücüne zarar getirdiğine karar verilen ya da kişilerin özel hayatına
tecavüz eden yazılar yazan gazetecilere ağır cezalar öngören Basın Kanunu, TBMM'den geçti.
1972- Demokratik Parti Genel Başkan Yardımcısı Yüksel Menderes, Ankara'da hava gazıyla intihar etti. Başbakan Adnan Menderes'in oğullarından Mutlu Menderes, 1 Mart 1978'de trafik kazasında ölmüştü. 15 Mart 1996'da ise Aydın Menderes, trafik kazası sonucu felç oldu.
1984- 8 ilde olağanüstü hal uygulanmasıyla ilgili ''Olağanüstü Hal Yönetmeliği'' yürürlüğe girdi.
2005- Çeçen lider Aslan Maşadov, bir çatışmada Rus güvenlik güçlerince öldürüldü.
09 MART
1929- İstanbul'da Matbaacılık Mektebi açıldı.
1956- Kıbrıs Rum toplumunun lideri Başpiskopos Makarios, İngiltere tarafından Seyşel Adaları'na sürgüne
gönderildi. Adanın İngiliz Genel Valisi John Harding, Makarios'un, terörizmi aktif olarak desteklediği için sürgün
edildiğini açıkladı.
1957- Türkiye'nin ilk kadın doktor subayı Sema Aran, teğmen rütbesiyle göreve başladı.
1995- TBMM Mal Varlığını Araştırma Komisyonunun Almanya'da bulduğu belgeler, RP'li Süleyman Mercümek'in
Türkiye'de yönettiği paranın toplam 17 milyon mark olduğunu ve bu paraların akıbetinin bilinmediğini ortaya
koydu.
1996- 1990 yılında öldürülen Gazeteci Çetin Emeç'i vurduğu belirlenen İslami Hareket Örgütü'nün tim
sorumlusu İrfan Çağırıcı, İstanbul'da yakalandı.
2003- Siirt'te yapılan milletvekili yenileme seçimlerinde, 3 milletvekilliğini alan, iktidardaki AK Parti'nin Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da TBMM'ye girdi.
